२०२६ च्या सुरुवातीला उच्चांकावर पोहोचलेल्या सोन्याच्या दरात गेल्या काही महिन्यांत मोठी घसरण झाली आहे. मात्र, टाटा म्युच्युअल फंड (Tata Mutual Fund) ने जारी केलेल्या विश्लेषणात म्हटले आहे की, ही घसरण म्हणजे दीर्घकालीन गुंतवणूकदारांसाठी सोन्यात आणि चांदीत एन्ट्री (Entry) करण्याची उत्तम संधी असू शकते.
महत्वाचे मुद्दे
- २६% घसरण: जानेवारी २०२६ मध्ये सोन्याने US$ 5,595 प्रति औंस (Ounce) चा टप्पा गाठला होता. तेथून ते सध्या US$ 4,138 प्रति औंस वर आले आहे (सुमारे २६% घसरण).
- मध्यवर्ती बँकांची मोठी खरेदी: जगातील मध्यवर्ती बँकांनी २०२६ च्या दुसऱ्या तिमाहीत (Q2) तब्बल २८९ टन सोनं खरेदी केले आहे. या वर्षात एकूण ७०० ते ९०० टन खरेदीचा अंदाज आहे.
- चिनी मागणी वाढली: चीनने २०२६ मध्ये १,००० टनांपेक्षा जास्त सोन्याची आयात केली आहे, जी २०२५ मधील एकूण आयातीपेक्षाही जास्त आहे.
- अमेरिकेवरील कर्जाचा बोजा: अमेरिकेचे कर्ज US$ 40 ट्रिलियन (₹४० लाख कोटी डॉलर) पार गेले असून, तेथील वित्तीय तुट (Fiscal Deficit) GDP च्या ६-७% वर पोहोचली आहे.
- चांदीचा तुटवडा: सलग ६ व्या वर्षी चांदीचा जागतिक तुटवडा (Supply Deficit) निर्माण झाला असून, औद्योगिक क्षेत्रातील वाढत्या मागणीमुळे चांदीचा दीर्घकालीन दृष्टिकोन सकारात्मक आहे.
सोन्यातील घसरणीची कारणे आणि मूळ आधार
टाटा म्युच्युअल फंडच्या मते, सोन्यातील ही घसरण सोन्याच्या मूळ महत्त्वामुळे नसून मॅक्रो-इकॉनॉमिक (Macroeconomic) घटकांमुळे झाली आहे:
- अमेरिकन डॉलर आणि रोखे परतावा (US Treasury Yields): यूएस ट्रेझरी यील्ड वाढल्यामुळे आणि अमेरिकन डॉलर मजबूत झाल्यामुळे सोन्याच्या दरावर तात्पुरता दबाव आला आहे.
- भू-राजकीय तणाव (Geopolitical Risks): मध्य पूर्वेतील तणाव (US-Iran Conflict) आणि अमेरिका-चीनमधील स्पर्धा यांमुळे ‘सुरक्षित गुंतवणूक’ (Safe Haven) म्हणून सोन्याला मोठी मागणी आहे.
- डिकपलिंग आणि रिझर्व्ह डायव्हर्सिफिकेशन: चीन आणि इतर विकसनशील देश त्यांच्या परकीय चलनातील डॉलरचे प्रमाण कमी करून सोन्याचे साठे वाढवत आहेत.
सोन्याच्या बाजाराची मुख्य आकडेवारी
| घटक / मेट्रोक | आकडेवारी / सद्यस्थिती |
| २०२६ मधील उच्चांक (Peak Price) | US$ 5,595 / oz |
| सध्याचा दर (Current Price) | US$ 4,138 / oz |
| दर घसरण (Correction) | ~२६% |
| Q2 २०२६ मध्यवर्ती बँकांची खरेदी | २८९ टन (289 Tonnes) |
| वार्षिक अपेक्षित बँक खरेदी | ७०० – ९०० टन |
| चीनमधील २०२६ मधील सोन्याची आयात | १,००० टनांपेक्षा जास्त |
चांदीची काय परिस्थिती आहे?
टाटा म्युच्युअल फंडने चांदीबाबतही सकारात्मक दृष्टिकोन व्यक्त केला आहे:
- सलग ६ वर्षे पुरवठ्यात तुटवडा: जगातील औद्योगिक उत्पादन वाढल्याने चांदीची मागणी पुरवठ्यापेक्षा जास्त आहे. २०२६ हे सलग ६ वे वर्ष आहे जिथे चांदीचा तुटवडा जाणवत आहे.
- चीनचा प्रभाव: जगातील चांदीच्या एकूण साठ्यांपैकी ११% साठा चीनकडे आहे आणि रिफायनिंग (शोधन) क्षमतेवर ६०-७०% नियंत्रण चीनचे आहे.
- अल्पकालीन चढ-उतार: औद्योगिक मागणी आणि चीनचे धोरण यांमुळे चांदीचा दीर्घकालीन दृष्टिकोन मजबूत असला, तरी अल्पकाळात चांदीत जास्त चढ-उतार (Volatility) पाहायला मिळू शकतात.
निष्कर्ष
जे गुंतवणूकदार गेल्या वर्षी किंवा वर्षाच्या सुरुवातीला सोन्यातील तेजीमुळे गुंतवणूक करू शकले नव्हते, त्यांच्यासाठी सध्याची घसरण एक चांगला री-एन्ट्री पॉईंट (Better Entry Point) ठरू शकते.
दीर्घकालीन संपत्ती रक्षण आणि पोर्टफोलिओ डायव्हर्सिफिकेशनसाठी सोन्या-चांदीतील मर्यादित (उदा. ५% ते १०%) गुंतवणूक फायदेशीर ठरेल असा अंदाज टाटामध्ये व्यक्त करण्यात आला आहे.
(टीप: हा लेख केवळ शैक्षणिक व माहितीच्या उद्देशाने लिहिण्यात आला आहे. म्युच्युअल फंडातील गुंतवणूक ही बाजारातील जोखमींच्या अधीन असते. कोणत्याही योजनेत गुंतवणूक करण्यापूर्वी आपल्या आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला नक्की घ्या.)