In this story
Direct Plan Vs Regular Plan: नुकतेच सेबीचे (SEBI) अधिकारी तुहिन कांता पांडे यांनी सांगितले आहे की आता म्युच्युअल फंड ॲप्स आणि वेबसाइट्सवर ‘डायरेक्ट प्लॅन’ हा डीफॉल्ट (default) पर्याय असेल. पण तुम्ही फक्त यूट्यूबर्सचे ऐकून डायरेक्ट प्लॅन निवडायला हवा का? डायरेक्ट प्लॅनमध्ये कमिशन नसते, तर रेग्युलर प्लॅनमध्ये डिस्ट्रीब्युटरचे मार्गदर्शन मिळते. तुमच्या कष्टाच्या पैशांसाठी कोणता पर्याय योग्य आहे आणि प्रत्यक्ष आकडेवारी काय सांगते, हे आपण आज सोप्या भाषेत समजून घेणार आहोत.
डायरेक्ट आणि रेग्युलर प्लॅनमध्ये फरक काय?
डायरेक्ट प्लॅनमध्ये तुम्ही थेट म्युच्युअल फंड कंपनीकडे (AMC) गुंतवणूक करता. यात कोणताही मध्यस्थ नसतो, त्यामुळे फंडाचा खर्च (Expense Ratio) कमी असतो. याउलट, रेग्युलर प्लॅनमध्ये तुम्ही म्युच्युअल फंड डिस्ट्रीब्युटर किंवा एजंटमार्फत गुंतवणूक करता, ज्यांना कंपनीकडून कमिशन दिले जाते. एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात घ्या: जेव्हा म्युच्युअल फंड कंपन्या त्यांचा परतावा (Returns) जाहीर करतात, तेव्हा ते त्यातून सर्व खर्च आणि कमिशन वजा करूनच ग्राहकांना मिळणारा परतावा दाखवतात.
१० वर्षांच्या गुंतवणुकीचे थेट उदाहरण
जानेवारी २०१३ मध्ये डायरेक्ट प्लॅन्सची सुरुवात झाली. प्रत्यक्ष फरक समजून घेण्यासाठी आपण ‘निप्पॉन इंडिया ग्रोथ मिडकॅप फंड’ (Nippon India Growth Midcap Fund) चे उदाहरण घेऊ. व्हॅल्यू रिसर्च ऑनलाइनच्या (Value Research Online) आकडेवारीनुसार, आपण १० वर्षांच्या परताव्याची तुलना केली, तर खालील चित्र स्पष्ट होते:
| प्लॅनचा प्रकार (निप्पॉन इंडिया ग्रोथ फंड) | १० वर्षांचा परतावा (CAGR) | १ लाख गुंतवणुकीवर नफा | १० वर्षांनंतरची एकूण रक्कम |
| डायरेक्ट प्लॅन | १६.७९% | ₹३,७२,१२५ | ₹४,७२,१२५ |
| रेग्युलर प्लॅन | १६.२३% | ₹३,४९,९६९ | ₹४,४९,९६९ |
वरील तक्त्यावरून हे स्पष्ट होते की, १ लाखाच्या गुंतवणुकीवर डायरेक्ट प्लॅनमध्ये तुम्हाला सुमारे २२ हजार रुपये जास्त मिळाले असते. पण गुंतवणूक फक्त कागदावरच्या आकड्यांप्रमाणे सरळ रेषेत चालत नाही. खऱ्या आयुष्यात बाजारातील चढ-उतार पचवणे किती कठीण असते, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
एक महत्त्वाची नोंद घेण्यासारखी गोष्ट म्हणजे— तुम्ही पाहत असलेले रिटर्न्स (मग ते डायरेक्ट प्लॅनचे असोत की रेग्युलर प्लॅनचे), म्युच्युअल फंड कंपनीच्या ॲपवर असोत किंवा वेबसाईटवर— हे सर्व रिटर्न्स सर्व प्रकारचे खर्च (उदा. एक्स्पेंस रेशिओ) वजा केल्यानंतरच दाखवले जातात.
२०१३ ते २०२३: शेअर बाजारातील मोठे धक्के (Market Crashes)
२०१३ मध्ये डायरेक्ट प्लॅन सुरू झाल्यापासून ते आजपर्यंत शेअर बाजारात (Nifty 50) अनेक मोठे भूकंप आले आहेत. खालील तक्त्यावरून तुम्हाला बाजाराच्या वास्तवाची कल्पना येईल:
| वर्ष आणि संकट | बाजारात किती घसरण झाली? | मुख्य कारण (Trigger) |
| २०१३: टेपर टँट्रम (Taper tantrum) | अस्थिरता (Volatility) | अमेरिकन फेडरल रिझर्व्हने बाँड खरेदी कमी केल्यामुळे बाजारात अस्थिरता. |
| २०१५-१६: चीनची आर्थिक मंदी | २२% ते २४% घसरण | चीनच्या अर्थव्यवस्थेतील मंदी आणि जागतिक अनिश्चितता. |
| २०१६: नोटाबंदी (Demonetisation) | ११% ते १२% घसरण | ५०० आणि १००० च्या नोटा चलनातून बाद केल्याने आलेली तात्पुरती अनिश्चितता. |
| २०१८: NBFC संकट | १४% ते १५% घसरण | IL&FS कंपनीचे कर्ज बुडाल्याने आणि फायनान्स कंपन्यांमधील रोकडटंचाईमुळे. |
| २०१९: मार्केट करेक्शन | सुमारे ११% घसरण | अर्थव्यवस्थेतील मंदी आणि कंपन्यांच्या नफ्याबाबतची चिंता. |
| २०२०: कोविड-१९ (COVID-19) | ३८% ते ४०% घसरण | कोरोना महामारी, लॉकडाऊन आणि जगभरात आलेली भीतीची लाट. |
| २०२१-२२: जागतिक मंदी | १६% ते १८% घसरण | रशिया-युक्रेन युद्ध, वाढती महागाई आणि वाढलेले व्याजदर. |
योग्य मार्गदर्शनाची खरी किंमत (रेग्युलर प्लॅन का महत्त्वाचा?)
गेल्या १० वर्षांत बाजाराने किमान ७ वेळा मोठे धक्के पचवले आहेत. जेव्हा २०२० मध्ये बाजार ४० टक्क्यांनी कोसळला किंवा चीनच्या मंदीमुळे २४ टक्के खाली आला, तेव्हा अनेक डायरेक्ट प्लॅन वाले गुंतवणूकदार (Direct Plan Investors) घाबरले. मार्गदर्शनाअभावी त्यांनी तोट्यात आपले पैसे काढून घेतले (Panic Selling).
फक्त ‘फिनफ्लुएंसर्स’ (Finfluencers) आणि यूट्यूबर्स सांगतायत म्हणून डायरेक्ट प्लॅनकडे धावू नका. जेव्हा शेअर बाजार कोसळतो, तेव्हा एक चांगला म्युच्युअल फंड डिस्ट्रीब्युटर तुम्हाला धीर देतो. तो तुम्हाला सांगतो की, “ही घसरण तात्पुरती आहे, घाबरून पैसे काढू नका.” आकडेवारी हेच सांगते की, जे गुंतवणूकदार रेग्युलर फंडातून डिस्ट्रीब्युटरसोबत गुंतवणूक करतात, ते अशा संकटाच्या काळात बाजारात टिकून राहतात आणि खऱ्या अर्थाने संपत्ती निर्माण करतात.
निष्कर्ष: तुम्ही काय करावे?
शेवटी, गुंतवणूक करताना तुम्हाला स्वतःला काय हवे आहे याचा शांतपणे विचार करा. जर तुम्हाला शेअर बाजाराचे सखोल ज्ञान असेल आणि बाजारातील २०-४०% घसरणीतही तुम्ही न घाबरता गुंतवणूक चालू ठेवू शकत असाल, तर नक्कीच डायरेक्ट प्लॅन (Direct Plan) निवडा. पण, जर तुम्हाला तुमच्या गुंतवणुकीसाठी एका अनुभवी साथीदाराची गरज असेल, जो पडत्या बाजारात तुम्हाला योग्य सल्ला देईल आणि चुकीच्या निर्णयांवरून वाचवेल, तर रेग्युलर प्लॅन (Regular Plan) तुमच्यासाठी सर्वोत्तम आणि सुरक्षित पर्याय आहे.