Mutual Fund गुंतवणूकदारांनी दावा न केलेल्या dividend ची रक्कम 2025-26 आर्थिक वर्षाच्या अखेरीस ₹2,689 कोटींवर पोहोचली आहे. SEBI च्या वार्षिक अहवालानुसार, ही रक्कम मागील वर्षाच्या तुलनेत 15.7% ने वाढली आहे. अहवालानुसार, FY25 च्या अखेरीस unclaimed dividend रक्कम ₹2,324 कोटी होती. एका वर्षात त्यात ₹365 कोटींची वाढ झाली. दुसरीकडे, दावा न केलेल्या redemption रकमेतील घट दिसून आली आहे.
Unclaimed Redemption रक्कमेत किरकोळ घट
SEBI च्या माहितीनुसार, Mutual Fund मधील unclaimed redemption proceeds FY26 मध्ये 0.5% ने कमी होऊन ₹1,122 कोटींवर आले. FY25 मध्ये ही रक्कम ₹1,128 कोटी होती. यामुळे Mutual Fund क्षेत्रातील एकूण unclaimed dividend आणि redemption रक्कम 31 मार्च 2026 रोजी ₹3,811 कोटींवर पोहोचली. मागील वर्षी ही रक्कम ₹3,452 कोटी होती.
गुंतवणूकदारांसाठी SEBI चे प्रयत्न
दावा न केलेल्या आर्थिक मालमत्तेचे प्रमाण कमी करण्यासाठी SEBI ने काही महत्त्वाची पावले उचलली आहेत. SEBI ने Mutual Fund आणि Demat Holdings ची माहिती DigiLocker सोबत जोडण्याची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे. त्यामुळे गुंतवणूकदारांना त्यांची गुंतवणूक एकाच ठिकाणी पाहता येणार आहे. याशिवाय, गुंतवणूकदाराच्या निधनानंतर nominee ला विविध संस्थांकडे स्वतंत्रपणे माहिती देण्याऐवजी KYC Registration Agency मार्फत एकदाच माहिती अपडेट करण्याची सुविधा देण्यात आली आहे.
Niveshak Shivir उपक्रम सुरू
SEBI आणि Investor Education and Protection Fund Authority (IEPFA) यांनी “Niveshak Shivir” हा उपक्रम सुरू केला आहे. याचा उद्देश गुंतवणूकदारांना unclaimed shares आणि dividend बाबत जागरूक करणे आणि त्यांची रक्कम परत मिळविण्यास मदत करणे हा आहे. या उपक्रमांतर्गत Form IEPF-5 भरणे, securities चे dematerialisation तसेच KYC आणि nomination अपडेट करण्यासाठी मदत दिली जाते. 2025-26 दरम्यान पुणे, हैदराबाद, अमृतसर, जयपूर, बेंगळुरू आणि भुवनेश्वर येथे सहा Niveshak Shivir आयोजित करण्यात आले.
गुंतवणूकदारांसाठी याचा अर्थ काय?
Mutual Fund मधील वाढती unclaimed dividend रक्कम दर्शवते की अनेक गुंतवणूकदार किंवा त्यांचे nominee अजूनही त्यांच्या गुंतवणुकीशी संबंधित रकमेवर दावा करत नाहीत. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी KYC, nominee माहिती आणि संपर्क तपशील नियमितपणे अपडेट ठेवणे महत्त्वाचे ठरते. एक महत्त्वाची बाब म्हणजे SEBI ने जाहीर केलेली ₹2,689 कोटींची रक्कम ही केवळ Mutual Fund मधील unclaimed dividend ची आहे. ती सूचीबद्ध कंपन्यांच्या एकूण unclaimed dividend रकमेचा आकडा नाही.
निष्कर्ष
SEBI च्या अहवालानुसार Mutual Fund मधील unclaimed dividend रक्कम FY26 मध्ये लक्षणीय वाढली आहे. गुंतवणूकदारांनी आपले KYC, nominee आणि गुंतवणुकीची माहिती वेळोवेळी तपासल्यास अशा रकमा दावा न राहण्याची शक्यता कमी होऊ शकते.
