म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक (Mutual Fund Investment) करताना एक रंजक गोष्ट पाहायला मिळते. एकाच फंडात गुंतवणूक करणाऱ्या दोन व्यक्तींचा अनुभव अगदी विरुद्ध असू शकतो. समजा, एखाद्या फंडाने गेल्या ५ वर्षांत १८% परतावा (Returns) दिला आहे, पण गेल्या वर्षभरात फक्त ८% परतावा दिला आहे. अशा वेळी, जुना गुंतवणूकदार शांत असतो, तर नवीन गुंतवणूकदार तो फंड खराब असल्याचे समजून निराश होतो. असे का होते आणि यावर काय उपाय आहे, हे आपण या लेखात सोप्या भाषेत समजून घेणार आहोत.
एकाच फंडाचे दोन वेगवेगळे अनुभव
जेव्हा एखादा फंड बाजारात चांगली कामगिरी करत असतो, तेव्हा अनेक नवीन लोक आकर्षक परतावा पाहून त्यात पैसे गुंतवतात. पण शेअर बाजार (Share Market) नेहमी एकाच वेगाने वर जात नाही. काही वर्षे खूप चांगली असतात, तर काही वर्षे साधारण किंवा खराब असतात. ज्याने ५ वर्षांपूर्वी पैसे गुंतवले आहेत, त्याने फंडाची चांगली आणि वाईट दोन्ही वर्षे पाहिलेली असतात. पण ज्याने गेल्या वर्षीच गुंतवणूक केली आहे, त्याला फक्त ८% वाढ दिसते, ज्यामुळे त्याला तो फंड चुकीचा वाटू लागतो. फंड तोच असतो, पण गुंतवणुकीच्या वेळेनुसार (Timing of Investment) दोघांचा अनुभव बदलतो.
जुना गुंतवणूकदार शांत का राहतो?
जुन्या गुंतवणूकदाराने बाजाराचे अनेक चढ-उतार (Market Cycles) पाहिलेले असतात. त्याच्या गुंतवणुकीवर चक्रवाढ व्याजाचा (Compounding) मोठा फायदा झालेला असतो. समजा त्याने ५ वर्षांपूर्वी १ लाख रुपये गुंतवले असतील, तर सलग मिळालेल्या चांगल्या रिटर्न्समुळे त्याच्या पैशांची आधीच मोठी वाढ झालेली असते. त्यामुळे एखाद्या वर्षी फंडाने फक्त ८% किंवा त्यापेक्षा कमी परतावा दिला, तरी त्याच्या एकूण नफ्यावर (Total Profit) फारसा फरक पडत नाही. जुन्या गुंतवणूकदाराला माहिती असते की इक्विटी फंडात (Equity Funds) अशी साधारण वर्षे येणे अगदी स्वाभाविक आहे.
नवीन गुंतवणूकदाराची निराशा का होते?
नवीन गुंतवणूकदार अनेकदा मागील ३-५ वर्षांचे मोठे रिटर्न्स (Past Performance) पाहून गुंतवणूक करतो. त्याला वाटते की आपण पैसे टाकले की लगेच दरवर्षी १८-२०% वाढ मिळेल. पण जेव्हा बाजाराच्या मंदीच्या काळात (Bear Market) त्याचे पैसे अपेक्षेप्रमाणे वाढत नाहीत, तेव्हा तो घाबरतो. त्याला वाटते की आपण एखाद्या खराब फंडात (Underperforming Fund) अडकलो आहोत. गुंतवणुकीला पुरेसा वेळ न दिल्याने तो घाईघाईत फंड विकण्याचा चुकीचा निर्णय घेऊ शकतो.
हेही वाचा | Mutual Funds: पोर्टफोलिओ लाल दिसतोय? म्युच्युअल फंड विकण्यापूर्वी हे नक्की वाचा!
बाजारातील अनिश्चिततेवर मात करण्यासाठी उत्तम पर्याय
मार्केट कधी वर जाईल आणि कधी खाली येईल याचा अचूक अंदाज लावणे कुणालाही शक्य नसते. म्हणूनच बाजाराच्या अशा अनिश्चिततेवर मात करण्यासाठी ‘एसआयपी’च्या (SIP – Systematic Investment Plan) माध्यमातून दर महिन्याला गुंतवणूक करणे हा एक अत्यंत सोयीचा आणि सुरक्षित मार्ग ठरतो. जेव्हा बाजारात घसरण असते आणि परतावा कमी दिसतो, तेव्हा तुम्हाला तुमच्या दरमहा गुंतवणुकीवर जास्त युनिट्स मिळतात. यामुळे तुमचे खरेदी मूल्य सरासरी (Rupee Cost Averaging) होते आणि जेव्हा बाजार पुन्हा वेगाने वर जातो, तेव्हा याच युनिट्सवर तुम्हाला उत्कृष्ट परतावा मिळतो.
फंड विकायचा निर्णय कधी घ्यावा?
केवळ एक वर्ष परतावा कमी मिळाला म्हणून फंड विकणे नेहमीच चुकीचे असते. जेव्हा तुमचा फंड त्याच्या कॅटेगरीमधील (Category) इतर प्रतिस्पर्धी फंडांच्या तुलनेत सलग १ ते दीड वर्ष खराब कामगिरी करत असेल, तेव्हाच त्याचा आढावा (Fund Review) घेणे गरजेचे आहे. फंडाची ५ आणि ७ वर्षांची कामगिरी तपासा. यामुळे तुम्हाला फंडाच्या सध्याच्या अडचणीचे खरे कारण समजेल आणि तो फंड होल्ड (Hold) करायचा की विकायचा याचा योग्य निर्णय घेता येईल.
निष्कर्ष: गुंतवणुकीत संयम का महत्त्वाचा आहे?
थोडक्यात सांगायचे तर, एखाद्या फंडाचा १ वर्षाचा परतावा कमी असणे म्हणजे तो फंड खराब झाला असा होत नाही. तो फक्त बाजारातील एक टप्पा असू शकतो. नवीन गुंतवणूकदारांनी सुरुवातीच्या काळात संयम ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे. आपल्या गुंतवणुकीला वेळ द्या, शॉर्ट-टर्मच्या आकडेवारीवरून (Short-term returns) दीर्घकालीन (Long-term) निर्णय घेणे टाळा आणि संपत्ती निर्मितीसाठी नियमितपणे गुंतवणूक सुरू ठेवा.
(Disclaimer: इथली माहिती फक्त तुम्हाला गोष्टी समजावून सांगण्यासाठी लिहिली आहे. म्युच्युअल फंड आणि शेअर बाजारात पैसे गुंतवणे हे रिस्कचे काम असते. त्यामुळे कुठेही पैसे टाकण्याआधी आपल्या फायनान्शिअल अ‍ॅडव्हायझरला नक्की विचारा आणि स्वतः पूर्ण खात्री करूनच निर्णय घ्या.)
