‘One Nation, One KYC’ (CKYC 2.0) प्रक्रियेची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी झाल्यास, बँक ग्राहकांना म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करताना नव्याने KYC करण्याची गरज भासणार नाही. एसबीआय फंड्स मॅनेजमेंटच्या (SBI Funds Management) अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केलेल्या अपेक्षेनुसार, या प्रस्तावित बदलामुळे गुंतवणुकीतील अडथळे दूर होऊन म्युच्युअल फंड उद्योगात नवीन गुंतवणूकदारांची मोठी भर पडेल.

प्रस्तावित ‘वन नेशन, वन केवायसी’ (CKYC 2.0) चा फायदा काय?

सध्या कोणत्याही म्युच्युअल फंडात (Mutual Fund) पहिल्यांदा गुंतवणूक करताना गुंतवणूकदारांना केवायसी (KYC) प्रक्रिया नव्याने पूर्ण करणे बंधनकारक असते. मात्र, ‘One Nation, One KYC’ म्हणजेच CKYC 2.0 या प्रस्तावित व्यवस्थेवर सध्या वेगाने काम सुरू आहे.

एसबीआय फंड्स मॅनेजमेंटने दिलेल्या माहितीनुसार, ही व्यवस्था लागू झाल्यानंतर ज्या ग्राहकांनी बँकेत आधीच आपले केवायसी पूर्ण केले आहे, त्यांना म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करताना पुन्हा तीच प्रक्रिया करण्याची आवश्यकता नसेल. यामुळे गुंतवणूक सुरू करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया अत्यंत जलद आणि कागदपत्र विरहित होईल.

म्युच्युअल फंड उद्योगात गुंतवणूकदारांची संख्या वाढण्याची शक्यता

सध्या म्युच्युअल फंड उद्योगासमोरील सर्वात मोठे आव्हान जनजागृती हे नसून गुंतवणुकीची किचकट प्रक्रिया हे आहे, असे मत एसबीआय फंड्स मॅनेजमेंटचे जॉईंट सीईओ डी. पी. सिंग (DP Singh) यांनी व्यक्त केले आहे.

एकदा का गुंतवणुकीतील सुरुवातीचे हे अडथळे दूर झाले, तर सध्याची ६ कोटी गुंतवणूकदारांची संख्या वेगाने वाढू शकते. देशातील एकूण बँक खात्यांपैकी किमान २० टक्के खातेदार आगामी काळात म्युच्युअल फंड गुंतवणूकदार बनू शकतात, अशी महत्त्वपूर्ण अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली आहे.

SBI च्या ३५ कोटी बँक ग्राहकांची मोठी संधी

एसबीआय फंड्स मॅनेजमेंटचे एक्झिक्युटिव्ह प्रेसिडेंट आणि चीफ ऑफ स्ट्रॅटेजी आर. एस. श्रीनिवास जैन (RS Srinivas Jain) यांनी या नवीन बदलामुळे कंपनीला होणाऱ्या फायद्यावर भाष्य केले.

सध्या एसबीआय बँकेचे सुमारे ३५ कोटी केवायसी-कंप्लायंट (KYC-compliant) ग्राहक आहेत. मात्र, त्यापैकी केवळ ५५ लाख ग्राहकच सध्या एसबीआय म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करतात. केवायसीची प्रक्रिया सुलभ झाल्यास उर्वरित बँक ग्राहकांना थेट म्युच्युअल फंडाशी जोडणे सोपे होईल, ज्यामुळे व्यवसायात लक्षणीय वाढ होण्यासाठी मोठी संधी (Headroom) उपलब्ध आहे.

SIP द्वारे वाढती गुंतवणूक आणि ॲक्टिव्ह इक्विटी फंडांचा कल

केवायसी प्रक्रियेतील प्रस्तावित बदलांसोबतच, गुंतवणूकदारांचा वाढता कल ॲक्टिव्ह इक्विटी फंडांकडे (Active Equity Funds) असल्याचे कंपनीने स्पष्ट केले आहे. एसबीआय फंड्सला सध्या दरमहा SIP च्या माध्यमातून ४,००० कोटी रुपयांहून अधिक निधी मिळत आहे.

म्युच्युअल फंडात SIP च्या माध्यमातून दरमहा शिस्तबद्ध गुंतवणूक करणे सोयीचे ठरते आणि विविध मार्केट कॅपमध्ये (उदा. लार्ज, मिड आणि स्मॉल कॅप) रक्कम विभागली गेल्याने बाजारातील जोखीम (risk) कमी होण्यास मदत होते. याच कारणामुळे ॲक्टिव्ह इक्विटी मत्तांमध्ये (AUM) मागील तीन वर्षांत ३२% वरून ४२% पर्यंत स्थिर वाढ झाली आहे.

सध्या कंपनी एकूण १३ लाख कोटी रुपयांची मत्ता हाताळत असून त्यातील सुमारे ६.५ लाख कोटी रुपये ॲक्टिव्ह इक्विटी फंडांमध्ये आहेत. तसेच, कंपनीचा Cost-to-Income Ratio सुमारे २०% असून तो उद्योगात सर्वात कमीपैकी एक आहे.

सामान्य गुंतवणूकदारांनी काय लक्षात ठेवावे?

  • अंमलबजावणीची प्रतीक्षा: ‘One Nation, One KYC’ (CKYC 2.0) ही अद्याप प्रस्तावित व्यवस्था असून ती अंतिम टप्प्यात आहे. ती अधिकृतपणे लागू होईपर्यंत सध्याची केवायसी प्रक्रियाच ग्राह्य धरली जाईल.
  • सोपी सुरुवात: हा नियम लागू झाल्यावर नवीन गुंतवणूकदारांना पहिल्या गुंतवणुकीसाठी लागणारा वेळ आणि प्रक्रियेतील गुंतागुंत लक्षणीयरीत्या कमी होईल.
  • विद्यमान गुंतवणूकदार: ज्यांचे आधीच म्युच्युअल फंडात KYC पूर्ण झाले आहे आणि जे सध्या SIP किंवा लम्पसम गुंतवणूक करत आहेत, त्यांच्या विद्यमान गुंतवणुकीवर या प्रस्तावाचा कोणताही थेट परिणाम होणार नाही.

सध्या तरी कोणत्याही नवीन बदलासाठी गुंतवणूकदारांनी सेबी (SEBI) किंवा ॲम्फी (AMFI) कडून येणाऱ्या अधिकृत मार्गदर्शक सूचनांची वाट पाहावी. नियम प्रत्यक्ष लागू झाल्यानंतर तुमच्या बँकेच्या केवायसी आधारे गुंतवणूक कशी सुरू करता येईल, याबाबत सविस्तर माहिती उपलब्ध होईल.