भविष्यात शेअर बाजारात यशस्वी गुंतवणुकीसाठी केवळ मानवी बुद्धिमत्ता (Human Intelligence) किंवा फक्त एआय (AI) पुरेशी ठरणार नाही, तर ‘माणूस आणि मशीन’ (Man and Machine) यांचे एकत्रित संयोजन गुंतवणुकीचा नवा मार्ग ठरवेल, असे रोखठोक मत क्वांट म्युच्युअल फंडाचे (Quant Mutual Fund) संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी संदीप टंडन यांनी व्यक्त केले आहे.
‘इकोनॉमिक टाइम्स अल्फा वेल्थ समिट २.०’ (ET Alpha Wealth Summit 2.0) मध्ये बोलताना त्यांनी स्पष्ट केले की, बाजारात आता केवळ माहिती असणे (Information Edge) किंवा वेग असणे (Speed Edge) या गोष्टी जुन्या झाल्या आहेत. आता खरा फायदा योग्य निर्णय घेण्याच्या क्षमतेवर (Decision Analytics) अवलंबून असेल.
गुंतवणूक क्षेत्रातील बदलांचे मुख्य टप्पे
संदीप टंडन यांच्या मते, तंत्रज्ञानामुळे म्युच्युअल फंड आणि शेअर बाजारातील गुंतवणुकीचे स्वरूप तीन टप्प्यांत बदलत आहे:
- इन्फॉर्मेशन एज (Information Edge): पूर्वी ज्यांच्याकडे कंपन्यांची माहिती आधी पोहोचायची, ते बाजारात कमाई करायचे. आता इंटरनेट आणि तंत्रज्ञानामुळे माहिती सर्वांना एकाच वेळी उपलब्ध होते, त्यामुळे हा फायदा संपला आहे.
- स्पीड एज (Speed Edge): डेटाचे जलद विश्लेषण करणे हा दुसरा टप्पा होता. जो डेटा विश्लेषित करायला पूर्वी अनेक दिवस लागायचे, तो आता एआय आणि मशीन लर्निंगमुळे काही सेकंदांत होतो.
- डिसिजन एज (Decision-Making Edge – आगामी भविष्य): उपलब्ध डेटा आणि स्पीडचा वापर करून ‘योग्य वेळी योग्य निर्णय’ कसा घ्यायचा, हाच गुंतवणुकीतील यशाचा नवा मंत्र असेल.
केवळ व्हॅल्युएशन पुरेसे नाही; ‘लिक्विडिटी’ आणि ‘सेंटिमेंट’ महत्त्वाचे
संदीप टंडन यांनी पारंपारिक गुंतवणुकीच्या पद्धतींवर प्रश्न उपस्थित करताना सांगितले:
- लिक्विडिटी आणि रिस्क ॲपेटाईट: बाजारात अत्यंत चढ-उतार असतात (उदा. २०२० मधील पडझड), तेव्हा केवळ कंपन्यांचे व्हॅल्युएशन (Valuation) पाहून निर्णय घेणे चुकीचे ठरते. अशा वेळी बाजारातील पैशांचा प्रवाह (Liquidity) आणि गुंतवणूकदारांची मानसिकता (Risk Appetite) या घटकांना जास्त महत्त्व देणे गरजेचे असते.
- मनी-फ्लो ॲनालिटिक्स: एआय आणि अल्टरनेटिव्ह डेटाच्या साहाय्याने गुंतवणूकदारांच्या भावना (Market Sentiment) अंकांमध्ये मोजणे शक्य झाले आहे. लिक्विडिटी आणि सेंटिमेंट एकत्र करून ‘मनी-फ्लो ॲनालिटिक्स’ तयार केले जाते.
एआयचा (AI) आंधळा वापर धोकादायक!
एआयच्या वाढत्या वापराबाबत ताकीद देताना टंडन म्हणाले:
- मशीन ही डेटाचे विश्लेषण करू शकते आणि नमुने (Patterns) शोधू शकते, परंतु ‘कोणता प्रश्न विचारायचा’ आणि ‘कोणत्या डेटावर विश्वास ठेवायचा’ हे ठरवणे मानवी बुद्धिमत्तेचेच काम आहे.
- एआयमुळे वेगाने डेटा जनरेट होतो, पण जलद विश्लेषणाचा अर्थ असा नाही की गुंतवणुकीचा निर्णय नेहमी बरोबरच असेल. म्हणूनच एआयच्या निष्कर्षांवर मानवी विवेक (Human Judgment) असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
निष्कर्ष
गुंतवणूक विश्वाचे भविष्य हे केवळ मानवाचे किंवा केवळ मशीनचे नसून, दोघांच्या योग्य समन्वयाचे आहे. जे फंड मॅनेजर आणि गुंतवणूकदार अल्टरनेटिव्ह डेटा, मशीन लर्निंग आणि मानवी अनुभवाचा योग्य मिलाफ करतील, तेच बदलत्या बाजारात सातत्याने चांगला परतावा (Alpha) मिळवू शकतील.
(अस्वीकरण / Disclaimer: म्युच्युअल फंड गुंतवणुकी या बाजारातील जोखमीच्या अधीन असतात. शेअर बाजारातील किंवा फंडातील गुंतवणुकीपूर्वी आपल्या आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला नक्की घ्या.)