दरवर्षी म्युच्युअल फंड क्षेत्रात एक ठरलेला ट्रेंड पाहायला मिळतो. एखादा स्मॉल-कॅप फंड किंवा थिमॅटिक फंड अचानक ३० ते ४०% परतावा (Returns) देतो, गुंतवणूकदारांचे पैसे दुप्पट करतो आणि मग बाजारात एकच चर्चा सुरू होते – “मी माझे पैसे या फंडात वळवू का?”
जर तुमच्या मनातही हाच प्रश्न येत असेल, तर थांबा. कारण फक्त गेल्या वर्षीचा ‘टॉप परफॉर्मन्स’ पाहून गुंतवणूक करणे ही तुमची सर्वात मोठी चूक ठरू शकते. आज आपण तज्ज्ञांच्या अनुभवावरून समजून घेणार आहोत की हा मोह तुमच्या खिशाला कसा कात्री लावू शकतो.
गेल्या वर्षीच्या टॉप म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करावी का?
नाही, फक्त गेल्या वर्षीच्या रँकिंग किंवा परताव्याच्या मागे धावून गुंतवणूक करणे टाळले पाहिजे, कारण बाजारातील परिस्थिती बदलली की या फंडांचे रँकिंगही वेगाने खाली घसरते.
“कालचे विजेते उद्याही विजेतेच राहतील, हा म्युच्युअल फंड गुंतवणुकीतील सर्वात मोठा गैरसमज आहे,” असे ‘द वेल्थ कंपनी म्युच्युअल फंड’चे चीफ स्ट्रॅटेजी ऑफिसर देवाशिष मोहंती सांगतात. बाजारातील तेजी-मंदीनुसार प्रत्येक फंडाचा काळ बदलत असतो, त्यामुळे निव्वळ मागचा रेकॉर्ड पाहून निर्णय घेणे चुकीचे ठरते.
म्युच्युअल फंडाचे रिटर्न टेबल्स आपल्याला काय सांगत नाहीत?
रिटर्न टेबल्स आपल्याला फक्त भूतकाळात काय घडले हे सांगतात; पण भविष्यात काय होणार आहे, याबद्दल ते पूर्णपणे शांत असतात.
‘फंड्सइंडिया’ (FundsIndia) चे डिजिटल सीईओ ऋषभ गर्ग यांच्या मते, एक वर्षाचा परतावा हा केवळ एका विशिष्ट मार्केट फेजचा परिणाम असतो. त्या काळात कोणते सेक्टर्स फॉर्ममध्ये होते आणि कोणती इन्व्हेस्टमेंट स्टाईल चालली, एवढेच त्यावरून कळते.
या संदर्भात फंड्सइंडियाचा एक रंजक अभ्यास समोर आला आहे:
- गेल्या वर्षी पहिल्या क्रमांकावर (Top Quartile) असणाऱ्या फंडांपैकी फक्त ४ पैकी १ फंडच पुढील ३ वर्षांत आपले टॉप स्थान टिकवून ठेवू शकतो.
- उर्वरित ७५% फंड्सची कामगिरी पुढील काळात सरासरी किंवा त्याहून खाली घसरते.
पास्ट परफॉर्मन्स (भूतकाळातील कामगिरी) कधी धोक्याचा ठरतो?
जेव्हा एखादा फंड रँकिंगमध्ये टॉपला पोहोचतो, तेव्हा त्याने आपली मोठी भरारी आधीच घेतलेली असते, म्हणजेच तुम्ही त्यात ऐन पीकवर (सर्वोच्च पातळीवर) महागडी एंट्री घेता.
ऋषभ गर्ग सांगतात की, “गुंतवणूकदारांची मुख्य चूक ही असते की ते न कळत महाग खरेदी करतात.” जो फंड धावून धावून दमला आहे, त्यात तुम्ही तो सायकलच्या शेवटी असताना पैसे टाकता, सायकलच्या सुरुवातीला नाही.
‘ग्रो म्युच्युअल फंड’ (Groww) चे सीईओ वरुण गुप्ता यांच्या मते, निव्वळ रिटर्न पाहिल्यामुळे गुंतवणूकदार खालील महत्त्वाच्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करतात:
- पोर्टफोलिओ कन्स्ट्रक्शन (Portfolio Construction): फंडाने नक्की कुठे पैसे गुंतवले आहेत.
- इन्व्हेस्टमेंट फिलॉसॉफी (Investment Philosophy): फंड मॅनेजरची गुंतवणूक करण्याची पद्धत काय आहे.
- रिस्क-अॅडजस्टेड रिटर्न (Risk-Adjusted Returns): दोन फंडांनी सारखाच परतावा दिला असेल, पण एकाने त्यासाठी प्रचंड मोठी जोखीम (Risk) घेतलेली असू शकते, जी वरवर दिसत नाही.
चालू असणारी SIP बंद करून नवीन टॉप फंडात पैसे वळवले तर काय होईल?
वाईट कामगिरी करणाऱ्या फंडातून पैसे काढून नवीन टॉप फंडात एसआयपी (SIP) सुरू केल्याने शिस्त तुटते आणि गुंतवणूकदार दुहेरी तोट्यात अडकतो.
गुंतवणूकदारांमध्ये एक पॅटर्न नेहमी दिसतो: एखाद्या फंडात १२ ते १८ महिने कमी परतावा दिसला की ते तिथली SIP थांबवतात आणि गेल्या वर्षीच्या विनर फंडात पैसे लावतात.
परंतु, यामुळे होणारे नुकसान खालीलप्रमाणे आहे:
- सायकल उलट्या बाजूने पकडणे: तुम्ही जुना फंड सोडता आणि तोच फंड रिकव्हर होऊ लागतो, तर तुमचा नवीन घेतलेला टॉप फंड शांत बसतो. म्हणजेच तुम्ही मंदीत विकता आणि तेजीत खरेदी करता.
- अतिरिक्त खर्च: वारंवार फंड बदलल्यामुळे तुम्हाला एक्झिट लोड (Exit Load), टॅक्स (कर) आणि ट्रान्झॅक्शन कॉस्ट भरावी लागते, ज्यामुळे तुमचा लॉंग-टर्म नफा कमी होतो.
कोणत्या म्युच्युअल फंड प्रकारांमध्ये हा धोका सर्वात जास्त असतो?
स्मॉल-कॅप फंड, सेक्टोरल/थिमॅटिक फंड आणि इंटरनॅशनल फंड्समध्ये केवळ १ वर्षाचा परतावा पाहून पैसे गुंतवणे सर्वात जास्त महागात पडू शकते.
तज्ज्ञांच्या मते, काही कॅटेगरी या परफॉर्मन्सच्या मागे धावणाऱ्यांसाठी अत्यंत धोकादायक ठरतात:
- स्मॉल-कॅप फंड (Small-Cap Funds): मार्केटमध्ये तेजी असताना हे फंड सुसाट धावतात, ज्यामुळे लोक आकर्षित होतात. पण जेव्हा मार्केट घसरते, तेव्हा यातली घसरणही तेवढीच मोठी असते.
- सेक्टोरल आणि थिमॅटिक फंड (Sectoral/Thematic Funds): यामध्ये गुंतवणूक करणे म्हणजे एखाद्या विशिष्ट उद्योगाची (उदा. डिफेन्स, आयटी) सायकल टाईम करण्याचा प्रयत्न करणे आहे, जे सर्वसामान्य गुंतवणूकदाराला जमत नाही.
- इंटरनॅशनल फंड (International Funds): या फंडांवर परकीय चलन (Currency), जागतिक राजकारण आणि आंतरराष्ट्रीय आर्थिक चक्रांचा प्रभाव असतो, त्यामुळे १ वर्षाचा परतावा पाहून अंदाज लावणे अशक्य असते.
मग गुंतवणूक करताना १ वर्षाच्या रिटर्नऐवजी नेमके काय पाहावे?
गुंतवणूकदारांनी फंडाच्या तात्पुरत्या रँकिंगपेक्षा तो फंड त्यांच्या दीर्घकालीन आर्थिक ध्येयांशी (Long-term Financial Goals) जुळतो का, हे पाहिले पाहिजे.
वरुण गुप्ता म्हणतात, “फंडाची निवड ही तो चार्टवर टॉपला आहे म्हणून नाही, तर तो तुमचे भविष्यातील ध्येय पूर्ण करू शकतो का, यावर ठरली पाहिजे.” म्युच्युअल फंडात खरी कसोटी गेल्या वर्षीचा विनर शोधण्यात नाही, तर स्वतःच्या पोर्टफोलिओवर विश्वास ठेवून शिस्तबद्ध राहण्यात आहे.
महिना फक्त ₹५०० ची SIP संपत्ती निर्माण करू शकते का? | Rs 500 SIP Plan in Marathi
