Benchmark Meaning in Marathi: तुम्ही म्युच्युअल फंडमध्ये गुंतवणूक करत असाल, तर फॅक्ट शीटमध्ये किंवा ग्रो आणि झिरोधा सारख्या ॲप्सवर तुम्ही ‘बेंचमार्क’ (Benchmark) हा शब्द नक्कीच वाचला असेल. अगदी सोप्या भाषेत सांगायचे तर, तुमच्या म्युच्युअल फंड योजनेची कामगिरी (Performance) कशी आहे, हे मोजण्याचे एक ठराविक परिमाण (Standard) म्हणजे बेंचमार्क होय. तुमचा फंड खरोखरच चांगला परतावा (Returns) देत आहे की नाही, हे अगदी अचूकपणे समजण्यासाठी या बेंचमार्कची मदत होते.
बेंचमार्क (Benchmark) म्हणजे नक्की काय?
शाळेत असताना एखाद्या विद्यार्थ्याला परीक्षेत चांगले मार्क मिळाले आहेत की नाही, हे आपण पासिंग मार्क किंवा वर्गातील सरासरी मार्कांसोबत तपासून पाहतो. म्युच्युअल फंडच्या बाबतीतही अगदी तसेच असते. एखाद्या स्कीमने तुमच्या पैशांवर किती नफा कमावून दिला, हे तपासण्यासाठी एका ‘स्टँडर्ड’ ची गरज असते, त्यालाच आपण बेंचमार्क म्हणतो. शेअर बाजारात ‘निफ्टी ५०’ (Nifty 50) किंवा ‘बीएसई सेन्सेक्स’ (BSE Sensex) हे निर्देशांक (Index) सामान्यपणे बेंचमार्क म्हणून वापरले जातात. (अजून इतर इंडेक्स पण आहेत. वेगवेगळ्या फंड कॅटेगरीनुसार बेंचमार्क निवडले जाते)
म्युच्युअल फंडमध्ये बेंचमार्क का महत्त्वाचा असतो?
फक्त तुमच्या फंडचे जास्त रिटर्न्स बघून तो फंड चांगला आहे असे ठरवणे कधीही योग्य नसते. समजा शेअर बाजार खूप तेजीत आहे आणि सर्वच कंपन्यांचे शेअर्स वाढत आहेत, अशा वेळी तुमच्या फंडने चांगला परतावा दिला तर त्यात फंड मॅनेजरचे काही खास कौशल्य नसते. बेंचमार्कमुळे तुम्हाला हे समजते की, तुमच्या फंडने संपूर्ण बाजाराच्या (Market) तुलनेत कशी कामगिरी केली आहे.
हेही वाचा | Compounding Meaning: श्रीमंत व्हायचंय? मग ‘कंपाऊंडिंग’ची ही जादू तुम्हाला माहिती असायलाच हवी!
उदाहरणावरून समजून घेऊया
समजा तुम्ही एका ‘लार्ज कॅप फंड’ मध्ये गुंतवणूक केली आहे आणि त्याने एका वर्षात १२% परतावा दिला आहे. आता हे १२% चांगले आहेत की वाईट? हे ठरवण्यासाठी आपण त्याचा बेंचमार्क पाहू. जर त्याच्या बेंचमार्कने (उदा. निफ्टी ५०) त्याच काळात १०% परतावा दिला असेल, तर तुमच्या फंडने उत्कृष्ट काम केले आहे. पण जर निफ्टी ५० ने त्याच वर्षात १५% परतावा दिला असेल, तर मात्र तुमचा फंड बेंचमार्कच्या तुलनेत मागे पडला आहे (Underperform), हे तुमच्या लक्षात येते.
कोणत्या फंडसाठी कोणता बेंचमार्क वापरतात?
प्रत्येक म्युच्युअल फंड योजनेचा बेंचमार्क त्यांच्या गुंतवणुकीच्या पद्धतीनुसार आणि कॅटेगरीनुसार वेगवेगळा असतो. एका चुकीच्या बेंचमार्कसोबत फंडची तुलना केल्यास तुम्हाला चुकीचा निष्कर्ष मिळू शकतो.
- लार्ज कॅप फंड: देशातील टॉप ५० कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करत असल्यामुळे, यांचा बेंचमार्क सहसा Nifty 50 किंवा BSE Sensex असतो.
- मिड कॅप फंड: मध्यम आकाराच्या कंपन्यांसाठी Nifty Midcap 150 सारखे इंडेक्स बेंचमार्क म्हणून वापरले जातात.
- स्मॉल कॅप फंड: छोट्या कंपन्यांमधील जोखीम आणि रिटर्न्स मोजण्यासाठी यांची तुलना Nifty Smallcap 250 सोबत केली जाते.
निष्कर्ष
थोडक्यात सांगायचे तर, बेंचमार्क हा तुमच्या म्युच्युअल फंडचा खरा ‘रिपोर्ट कार्ड’ तपासण्याचा सर्वात सोपा मार्ग आहे. गुंतवणूक करण्यापूर्वी नेहमी पहा की त्या फंडने दीर्घकाळात (३ ते ५ वर्षात) आपल्या बेंचमार्कपेक्षा जास्त परतावा (Alpha) दिला आहे की नाही. जर तुमचा सध्याचा फंड सलग २-३ वर्षे त्याच्या बेंचमार्कपेक्षा कमी परतावा देत असेल, तर अशा फंडमधून बाहेर पडण्याचा किंवा गुंतवणुकीचा पुनर्विचार करण्याचा निर्णय घेणे तुमच्यासाठी फायद्याचे ठरू शकते.
(Disclaimer: इथली माहिती फक्त तुम्हाला गोष्टी समजावून सांगण्यासाठी लिहिली आहे. म्युच्युअल फंड आणि शेअर बाजारात पैसे गुंतवणे हे रिस्कचे काम असते. त्यामुळे कुठेही पैसे टाकण्याआधी आपल्या फायनान्शिअल अ‍ॅडव्हायझरला नक्की विचारा आणि स्वतः पूर्ण खात्री करूनच निर्णय घ्या.)
