कल्पना करा, तुम्ही दर महिन्याला ₹5,000 ची SIP एखाद्या इक्विटी म्युच्युअल फंडात सुरू केली आहे. सरासरी वार्षिक परतावा साधारण 10% आहे. पाच वर्षांनंतर तुमची गुंतवणूक सुमारे ₹3.90 लाखांपर्यंत पोहोचते. हा नफा पाहून तुम्हाला वाटते, “आता चांगला रिटर्न मिळाला आहे, दुसरा फंड ट्राय करूया.” आणि तुम्ही फंड बदलता.
पण जर हीच SIP तुम्ही दहा वर्षे चालू ठेवली असती, तर ती रक्कम सुमारे ₹10.33 लाख झाली असती. वीस वर्षांत ती ₹38.28 लाखांपर्यंत वाढली असती. आणि तीस वर्षांनंतर? तब्बल ₹1.14 कोटी.
ही कोणतीही जादू नाही. ही आहे compounding ची शांत पण ताकदवान शक्ती, जी फक्त एकाच अटीवर पूर्ण ताकदीने काम करते — तिला मध्येच थांबवू नका.
Record inflow पण उच्च SIP stoppage ratio: दोन विरोधी ट्रेंड
SIP सुरू करण्याचा उत्साह भारतात प्रचंड आहे, पण SIP टिकवून ठेवण्याचा संयम तितकाच कमी दिसतो. AMFI च्या जून ते नोव्हेंबर 2025 या कालावधीतील डेटानुसार, दर महिन्याला 55 ते 68 लाख नवीन SIP नोंदण्या झाल्या. त्याच वेळी 41 ते 48 लाख SIP बंद, पूर्ण किंवा switch झाल्या.
यामुळे SIP stoppage ratio सातत्याने 70% च्या वर राहिला, काही महिन्यांत तर 77% पर्यंत गेला. म्हणजे दर 100 नवीन SIP पैकी 70 पेक्षा जास्त SIP कुठल्या ना कुठल्या कारणाने बंद होत आहेत.
हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की याचा अर्थ लोक गुंतवणूक पूर्णपणे सोडत आहेत असे नाही. बहुतेक वेळा ते फक्त scheme बदलत आहेत, market खाली आली की SIP pause करत आहेत, किंवा दुसऱ्या “better” फंडाकडे वळत आहेत.
गुंतवणूक चालू आहे, पण संयम नाही
जुलै ते डिसेंबर 2025 चा डेटा पाहिला तर एक रंजक चित्र समोर येते. SIP stoppage ratio जास्त असतानाही mutual funds मध्ये येणारा पैसा कमी झाला नाही. उलट inflows वाढत गेले. ऑगस्टमध्ये सुमारे ₹28,265 कोटी असलेले inflows डिसेंबरमध्ये ₹31,000 कोटींच्या पुढे गेले.
याचा अर्थ स्पष्ट आहे. भारतीय गुंतवणूकदार mutual fund ecosystem सोडत नाहीत, पण ते एका ठिकाणी स्थिरही राहत नाहीत. मागील तिमाहीचा top performer, market volatility मध्ये panic exit, आणि काही आठवड्यांनी पुन्हा entry — हा सततचा churn compounding ची ताकद कमी करतो.
SIP का थांबवली जाते? आकड्यांपेक्षा मानसशास्त्र
आकडे आपल्याला काय घडते ते सांगतात, पण का घडते याचे उत्तर मानसशास्त्रात आहे. Market खाली आल की SIP pause करण्याची इच्छा होणे हे loss aversion bias मुळे होते. तोटा होण्याची वेदना, नफा मिळण्याच्या आनंदापेक्षा जास्त तीव्र वाटते.
याच वेळी आपण विसरतो की SIP ची खरी ताकद rupee cost averaging मध्ये आहे. Market खाली असताना तुम्हाला त्याच पैशात जास्त units मिळतात, जे पुढच्या recovery मध्ये जास्त फायदा देतात.
Market crash आणि SIP: Covid-19 मधून मिळालेला धडा
March 2020 मध्ये Covid-19 मुळे Nifty सुमारे 38% घसरला. त्या काळात अनेक गुंतवणूकदारांनी SIP थांबवल्या किंवा फंड switch केले. Stoppage ratio सुमारे 71% पर्यंत गेला.
पण पुढच्या काही महिन्यांत market ने जोरदार recovery केली. तीन महिन्यांत 32% आणि सहा महिन्यांत जवळपास 55% वाढ. ज्यांनी SIP थांबवली होती, त्यांनी ही recovery चुकवली. जे शांतपणे invested राहिले, त्यांच्यासाठी हा काळ सर्वात फायदेशीर ठरला.
Market खाली आली की योग्य निर्णय एकच असतो — SIP चालू ठेवा.
मागच्या वर्षाचा best fund chase करण्याचा धोका
अनेक गुंतवणूकदार “Top mutual funds 2026” किंवा “Last year best returns” पाहून निर्णय घेतात. पण history सांगते की हे फार धोकादायक असू शकते. 1 Finance Magazine च्या अभ्यासानुसार, एका तीन वर्षांच्या कालावधीत top 10 मध्ये असलेला फंड पुढच्या तीन वर्षांत तसाच राहील, याची शक्यता फार कमी असते.
Recency bias मुळे आपण कालचा winner उद्याचाही winner असेल असा समज करून घेतो. आणि जेव्हा तो fund underperform करतो, तेव्हा लगेच switch. हा cycle compounding तोडतो.
चुकीच्या Mutual fund ने सुरुवात = सतत switch करणे
प्रत्येक गुंतवणूकदाराची risk tolerance वेगळी असते. Small-cap funds मोठा परतावा देऊ शकतात, पण त्यात volatility जास्त असते. जर एखाद्याला smooth journey हवी असेल आणि त्याने high-volatility fund निवडला, तर थोडीशी घसरणही panic निर्माण करू शकते.
अनेक वेळा फंड चुकीचा नसतो, अपेक्षा चुकीच्या असतात. ही emotional mismatch SIP stoppage चे मोठे कारण आहे.
Compounding मध्ये खंड पडतो तेव्हा मोठी किंमत मोजावी लागते
खरी compounding साधारण 7–10 वर्षांनंतर आपली ताकद दाखवते. पण बहुतेक SIP switches त्याआधीच होतात. March 2020 मध्ये काही funds 30% पेक्षा जास्त घसरले, पण लगेच पुढच्या quarters मध्ये 40% recovery दिली. Bottom ला switch करणाऱ्यांनी recovery चुकवली. Invested राहणाऱ्यांनी compounding चालू ठेवली.
Qualified Financial Advisor का महत्त्वाचा आहे?
याच ठिकाणी Qualified, fiduciary Financial Advisor ची भूमिका महत्त्वाची ठरते. चांगला advisor फक्त returns पाहत नाही. तो तुमची मानसिकता, goals आणि risk घेण्याची क्षमता समजून घेतो.
Market लाल दिसत असताना तुम्हाला शांत ठेवणारा, आणि long-term picture आठवण करून देणारा माणूस असणे फार गरजेचे आहे. योग्य fund selection, योग्य asset allocation आणि फक्त annual review — इतके पुरेसे असते.
Wealth SIP सुरू केल्याने नाही, टिकवल्याने तयार होते
Market वर-खाली होणारच. Funds कधी underperform करतील, कधी outperform. पण जर SIP शिस्तबद्धपणे, शांतपणे चालू राहिली, तर compounding तुमच्यासाठी काम करत राहील — हळू, शांत, पण अत्यंत प्रभावी पद्धतीने. Long-term financial freedom चा मार्ग एकच आहे — Consistency over cleverness.
वाचा: SWP म्हणजे काय? फायदे, कर आणि उदाहरण | SWP Meaning in Marathi
